(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 124

॥ శ్రీః ॥
1.124. అధ్యాయః 124
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
కిందమశాపాత్ఖిన్నస్య పాండోః పత్నీభ్యాం వనే వాసః॥ 1 ॥ పాండోః శతశృంగే తపశ్చరణం॥ 2 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-124-0x(738)(5456)
తం వ్యతీతముపక్రంయ రాజా స్వమివ బాంధవం।
సభార్యః శోకదుఃఖార్తః పర్యదేవయదాతురః॥ 1-124-1(5457)
పాండురువాచ। 1-124-2x(739)
సతామపి కులే జాతాః కర్మణా బత దుర్గతిం।
ప్రాప్నువంత్యకృతాత్మానః కామజాలవిమోహితాః॥ 1-124-2(5458)
శశ్వద్ధర్మాత్మనా జాతో బాల ఏవ పితా మమ।
జీవితాంతమనుప్రాప్తః కామాత్మైవేతి నః శ్రుతం॥ 1-124-3(5459)
తస్య కామాత్మనః క్షేత్రే రాజ్ఞః సంయతవాగృషిః।
కృష్ణద్వైపాయనః సాక్షాద్భగవాన్మామజీజనత్॥ 1-124-4(5460)
తస్యాద్య వ్యసనే బుద్ధిః సంజాతేయం మమాధమా।
త్యక్తస్య దేవైరనయాన్మృగయాం పరిధావతః॥ 1-124-5(5461)
మోక్షమేవ వ్యవస్యామి బంధో హి వ్యసనం మహత్।
సువృత్తిమనువర్తిష్యే తామహం పితురవ్యయాం॥ 1-124-6(5462)
అతీవ తపసాత్మానం యోజయిష్యాంయసంశయం।
తస్మాదేకాహమేకాహమేకైకస్మిన్వనస్పతౌ॥ 1-124-7(5463)
చరన్భైక్షం మునిర్ముండశ్చరిష్యాంయాశ్రమానిమాన్।
పాంసునా సమవచ్ఛన్నః శూన్యాగారకృతాలయః॥ 1-124-8(5464)
వృక్షమూలనికేతో వా త్యక్తసర్వప్రియాప్రియః।
న శోచన్న ప్రహృష్యంశ్చ తుల్యనిందాత్మసంస్తుతిః॥ 1-124-9(5465)
నిరాశీర్నిర్నమస్కారో నిర్ద్వంద్వో నిష్పరిగ్రహః।
న చాప్యవహసన్కంచిన్న కుర్వన్భ్రుకుటీం క్వచిత్॥ 1-124-10(5466)
ప్రసన్నవదనో నిత్యం సర్వభూతహితే రతః।
జంగమాజంగమం సర్వమవిహింసంశ్చతుర్విధం॥ 1-124-11(5467)
స్వాసు ప్రజాస్వివ సదా సమః ప్రాణభృతః ప్రతి।
ఏకకాలం చరన్భైక్షం కులాని దశ పంచ చ॥ 1-124-12(5468)
అసంభవే వా భైక్షస్య చరన్ననశనాన్యపి।
అల్పమల్పం చ భుంజానః పూర్వాలాభే న జాతుచిత్॥ 1-124-13(5469)
అన్యాన్యపి చరఁల్లోభాదలాభే సప్త పూరయన్।
అలాభే యది వా లాభే సమదర్శీ మహాతపాః॥ 1-124-14(5470)
వాస్యైకం తక్షతో బాహుం చందనేనైకముక్షతః।
నాకల్యాణం న కల్యాణం చింతయన్నుభయోస్తయోః॥ 1-124-15(5471)
న జిజీవిషువత్కించిన్న ముమూర్షువదాచరన్।
జీవితం మరణం చైవ నాభిందన్న చ ద్విషన్॥ 1-124-16(5472)
యాః కాశ్చిజ్జీవతా శక్యాః కర్తుమభ్యుదయక్రియాః।
తాః సర్వాః సమతిక్రంయ నిమేషాదివ్యవస్థితః॥ 1-124-17(5473)
తాసు చాప్యనవస్థాసు త్యక్తసర్వేంద్రియక్రియః।
సంపరిత్యక్తధర్మార్థః సునిర్ణిక్తాత్మకల్మషః॥ 1-124-18(5474)
నిర్ముక్తః సర్వపాపేభ్యో వ్యతీతః సర్వవాగురాః।
న వశే కస్యచిత్తిష్ఠన్సధర్మా మాతరిశ్వనః॥ 1-124-19(5475)
ఏతయా సతతం వృత్త్యా చరన్నేవంప్రకారయా।
దేహం సంస్థాపయిష్యామి నిర్భయం మార్గమాస్థితః॥ 1-124-20(5476)
నాహం సుకృపణే మార్గే స్వవీర్యక్షయశోచితే।
స్వధర్మాత్సతతాపేతే చరేయం వీర్యవర్జితః॥ 1-124-21(5477)
సత్కృతోఽసత్కృతో వాఽపి యోఽన్యాం కృపణచక్షుషా।
ఉపైతి వృత్తిం కామాత్మా స శునాం వర్తతే పథి॥ 1-124-22(5478)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-124-23x(740)
ఏవముక్త్వా సుదుఃఖార్తో నిఃశ్వాసపరమో నృపః।
అవేక్షమాణః కుంతీం చ మాంద్రీం చ సమభాషత॥ 1-124-23(5479)
కౌసల్యా విదురః క్షత్తా రాజా చ సహ బంధుభిః।
ఆర్యా సత్యవతీ భీష్మస్తే చ రాజపురోహితాః॥ 1-124-24(5480)
బ్రాహ్మణాశ్చ మహాత్మానః సోమపాః సంశితవ్రతాః।
పౌరవృద్ధాశ్చ యే తత్ర నివసంత్యస్మదాశ్రయాః।
ప్రసాద్య సర్వే వక్తవ్యాః పాండుః ప్రవ్రాజితో వనే॥ 1-124-25(5481)
నిశంయ వచనం భర్తుస్త్యాగధర్మకృతాత్మనః।
తత్సమం వచనం కుంతీ మాద్రీ చ సమభాషతాం॥ 1-124-26(5482)
అన్యేఽపి హ్యాశ్రమాః సంతి యే శక్యా భరతర్షభ।
`ఆవాభ్యాం సహ వస్తుం వై ధర్మమాశ్రిత్య చింత్యతాం।'
ఆవాభ్యాం ధర్మపత్నీభ్యాం సహ తప్తుం తపో మహత్॥ 1-124-27(5483)
శరీరస్యాపి మోక్షాయ ధర్మం ప్రాప్య మహాఫలం।
త్వమేవ భవితా భర్తా స్వర్గస్యాపి న సంశయః॥ 1-124-28(5484)
ప్రణిధాయేంద్రియగ్రామం భర్తృలోకపరాయణే।
త్యక్త్వా కామసుఖే హ్యావాం తప్స్యవో విపులం తపః॥ 1-124-29(5485)
యది చావాం మహాప్రాజ్ఞ త్యక్ష్యసి త్వం విశాంపతే।
అద్యైవావాం ప్రహాస్యావో జీవితం నాత్ర సంశయః॥ 1-124-30(5486)
పాండురువాచ। 1-124-31x(741)
యది వ్యవసితం హ్యేతద్యువయోర్ధర్మసంహితం।
స్వవృత్తిమనువర్తిష్యే తామహం పితురవ్యయాం॥ 1-124-31(5487)
త్యక్త్వా గ్రాంయసుఖాహారం తప్యమానో మహత్తపః।
వల్కలీ ఫలమూలాశీ చరిష్యామి మహావనే॥ 1-124-32(5488)
అగ్నౌ జుహ్వన్నుభౌ కాలావుభౌ కాలావుపస్పృశన్।
కృశః పరిమితాహారశ్చీరచర్మజటాధరః॥ 1-124-33(5489)
శీతవాతాతపసహః క్షుత్పిపాసానవేక్షకః।
తపసా దుశ్చరేణేదం శరీరముపశోషయన్॥ 1-124-34(5490)
ఏకాంతశీలీ విమృశన్పక్వాపక్వేన వర్తయన్।
పితృందేవాంశ్చ వన్యేన వాగ్భిరద్భిశ్చ తర్పయన్॥ 1-124-35(5491)
వానప్రస్థజనస్యాపి దర్శనం కులవాసినః।
నాప్రియాణ్యాచరిష్యామి కిం పునర్గ్రామవాసినాం॥ 1-124-36(5492)
ఏవమారణ్యశాస్త్రాణాముగ్రముగ్రతరం విధిం।
కాంక్షమాణోఽహమాస్థాస్యే దేహస్యాస్యాఽఽసమాపనాత్॥ 1-124-37(5493)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-124-38x(742)
ఇత్యేవముక్త్వా భార్యే తే రాజా కౌరవనందనః।
తతశ్చూడామణిం నిష్కమంగదే కుండలాని చ॥ 1-124-38(5494)
వాసాంసి చ మహార్హాణి స్త్రీణామాభరణాని చ।
`వాహనాని చ ముఖ్యాని శస్త్రాణి కవచాని చ॥ 1-124-39(5495)
హేమభాండాని దివ్యాని పర్యంకాస్తరణాని చ।
మణిముక్తాప్రవాలాని రత్నాని వివిధాని చ॥' 1-124-40(5496)
ప్రదాయ సర్వం విప్రేభ్యః పాండుర్భృత్యానభాషత।
గత్వా నాగపురం వాచ్యం పాండుః ప్రవ్రాజితో వనే।
అర్థం కామం సుఖం చైవ రతిం చ పరమాత్మికాం॥ 1-124-41(5497)
ప్రతస్థే సర్వముత్సృజ్య సభార్యః కురునందనః।
తతస్తస్యానుయాతారస్తే చైవ పరిచారకాః॥ 1-124-42(5498)
శ్రుత్వా భరతసింహస్య విధిధాః కరుణా గిరః।
భమమార్తస్వరం కృత్వా హాహేతి పరిచుక్రుశుః॥ 1-124-43(5499)
ఉష్ణమశ్రు విముంచంతస్తం విహాయ మహీపతిం।
యయుర్నాగపురం తూర్ణం సర్వమాదాయ తద్ధనం॥ 1-124-44(5500)
తే గత్వా నగరం రాజ్ఞో యథావృత్తం మహాత్మనః।
కథయాంచక్రిరే రాజ్ఞస్తద్ధనం వివిధం దదుః॥ 1-124-45(5501)
శ్రుత్వా తేభ్యస్తతః సర్వం యథావృత్తం మహావనే।
ధృతరాష్ట్రో నరశ్రేష్ఠః పాండుమేవాన్వశోచత॥ 1-124-46(5502)
న శయ్యాసనభోగేషు రతిం విందతి కర్హిచిత్।
భ్రాతృశోకసమావిష్టస్తమేవార్థం విచింతయన్॥ 1-124-47(5503)
రాజపుత్రస్తు కౌరవ్య పాండుర్మూలఫలాశనః।
జగామ సహ పత్నీభ్యాం తతో నాగశతం గిరిం॥ 1-124-48(5504)
స చైత్రరథమాసాద్య కాలకూటమతీత్య చ।
హిమవంతమతిక్రంయ ప్రయయౌ గంధమాదనం॥ 1-124-49(5505)
రక్ష్యమాణో మహాభూతైః సిద్ధైశ్చ పరమర్షిభిః।
ఉవాస స మహారాజ సమేషు విషమేషు చ॥ 1-124-50(5506)
ఇంద్రద్యుంనసరః ప్రాప్య హంసకూటమతీత్య చ।
శతశృంగే మహారాజ తాపసః సమతప్యత॥ ॥ 1-124-51(5507)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి చతుర్వింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 124 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-124-1 వ్యతీతం మారితం॥
1-124-5 దేవైస్త్యక్తస్య అపుత్రతయా స్వర్గమనానర్హత్వాత్॥
1-124-6 మోక్షం మోక్షమార్గం వ్యవస్యామి నిశ్చినోమి శ్రేయస్కరత్వేన। తత్ర హి పుత్రాద్యనపేక్షా దృష్టా। ఇష్టమేవైతజ్జాతమిత్యాహ బంధో హీతి। బంధః పుత్రైషణాదిః। సువృత్తిం బ్రహ్మచర్యాఖ్యాం వృత్తిం। పితుర్వ్యాసస్య॥
1-124-10 నిరాశీర్నిర్నమస్కారః। ఆశిషం నమస్కారం వా నేచ్ఛామీత్యర్థః। నిర్ద్వంద్వః సుఖదుఃఖాదిహీనః। నిష్పరిగ్రహః కంథాపాదుకాదిహీనః॥
1-124-11 చతుర్విధం జరాయుజాదికం॥
1-124-12 కులాని గృహాణి॥
1-124-15 వాస్యా వాస్యేన కాష్ఠతక్షణేన॥
1-124-17 అభ్యుదయక్రియాః ఇష్టసాధనక్రియాః। నిమేషాదివ్యవస్థితః జీవనసాధనకర్మసు వ్యవస్థితః॥
1-124-18 అనవస్థాసు ప్రవాహరూపాసు తాసు జీవనసాధనక్రియాసు॥
1-124-20 సంస్థాపయిష్యామి నాశయిష్యామి। నిర్భయం మార్గం సంసారభయరహితం॥
1-124-25 ప్రవ్రాజితః సంన్యాసం ప్రాప్తః॥
1-124-26 త్యాగధర్మః సంన్యాసః॥
1-124-35 విమృశన్ హింసాదిదోషం॥
1-124-38 నిష్కం గ్రైవేయకం॥ చతుర్వింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 124 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.